In deze rubriekWat is Shibari? | FAQ | Lichaam, geest, ziel | Touw | Veiligheid
Wat is Shibari?
Stel je een kamer voor, verlicht door kaarsen. Het spel van licht en schaduw op de muren bepaalt de sfeer. Dat is Japanse bondage - de strijd tussen contrasten: schoonheid en angst, verlangen en wanhoop, mentale groei en vernedering, liefde en doorzettingsvermogen, pijn en lust.Het is een intrigerende kunst, die zich op verschillende niveaus afspeelt: fysiek, mentaal en meta-fysisch. Voor de Kizőshŕ (gever, dominant, actieve partner) is het een dans op het slappe koord terwijl hij jongleert met verschillende impulsen. Voor de Ukétoriněn (ontvang(st)er, onderdanige, passieve partner) is het de ultieme reis naar het paradijs.
Weven of wikkelen
"Japanse bondage" is eigenlijk een inadequate, oppervlakkige "vertaling". Hoewel de meeste mensen alleen de bondages kennen, omvat de lifestyle veel meer. "Shibari Do", zoals dezle wordt genoemd, heeft wortels in Japanse traditionele liefde en hoffelijkheid, de manipulatie van Ki-energie, traditionele Japanse martel methodes, de krijgskunst, theater, zelfs 17e eeuwse mode en aspecten van het Zen boeddhisme. Het erotisch gebruik van bondages is - hoewel belangrijk - slechts een aspect van de lifestyle. Tegenwoordig bestaat Japanse bondage vooral als kunstvorm (het is erg populair in de Japanse pop-cultuur), heeft het genezende kanten en is het in zijn algemeenheid ook een manier om lichaam en geest te trainen.
De meest accurate vertaling van "Shibari" is "weven" of "in touwen wikkelen". Beide vertalingen refereren aan de interactie tussen het touw, de geest en de Ki energie meridianen in het lichaam. Ki (of Chi in het Chinees) is de levensenergie. Meridianen zijn de kanalen, waardoor die energie stroomt. En omdat Ki, volgens de Orientaalse opvattingen, zowel het leven binnen het lichaam als de interactie tussen lichaam en omgeving bepaalt, heeft Japanse bondage een directe invloed op het leven.
Oosprong
Illustratie: Het Kabuki theater stuk "Bo Shibari", hier uitgevoerd door de Japan Society of Boston in 2004.
Er bestaan veel mythes en erg weinig feiten over de oorsprong van Japanse bondage. Feitelijk blijft, tot op de dag van vandaag, de precieze oorsprong onbekend. Er bestaan enkele referenties naar wat vroege vormen van Japanse bondage zouden kunnen zijn.
In de eerste helft van de 17e eeuw was de dominante religie in Japan een door de machthebbers gesteunde vorm van neo-Confusiasme. Een de meest invloedrijke boeddhistische scholen was de Nichiren Shu Komon school in Kyoto, de toenmalige hoofdstad van het land, waar de school acht tempels bezat. De school werd gefinancieerd door de machthebbers, waaronder de Shogun zelf.
De 17e Hoge Priester van deze school, Nissei, was een decadent machtswellusteling. Onder zijn regime kwamen leden van de hoogste Japanse kastes bij elkaar in deze school en bonden er vrouwen naakt en in onderworpen en vernederende houdingen vast, lang genoeg om ze te kunnen tekenen. Aldus ontwikkelde zich de eerste Japanse porno industrie. Deze bijeenkomsten werden "Komon Sarashi Shibari" genoemd. Heel af en toe duikt zo'n tekening nog weleens op in Ukiyo-E (17e eeuwse houtblok afdrukken) verzamelingen.
Dit is een van de weinige gedocumenteerde bronnen omtrent historisch gebruik van bondage als een erotische techniek. Het feit dat deze bijeenkomsten bestonden verschaft enige grond aan ongedocumenteerde geruchten, als zouden Samurai op het platteland naakt vrouwen hebben vastgebonden, voor hun plezier. Op deze bijeenkomsten werden technieken gebruikt, afkomstig uit Hojo Jitsu (de vechtkunst die zich bezighoudt met het vastbinden en vervoeren van gevangenen), Japanse marteltechnieken met touw (Kinbaku) en Sarashi (het publiek tentoonstellen van gevangenen en misdadigers).
De rituele zelfmoord
Illustratie: Shibari performers Hans en Selena. Foto: Ben Kruyt
Een andere intrigerende bron wordt gevormd door oude Japanse politie archieven. In de 17e eeuw werd tenminste een traditionele bondage door "verdoemde gelieven" gebruikt bij rituele zelfmoorden. Deze "verdoemde gelieven" (leden van verschillende kastes die nooit met elkaar zouden kunnen trouwen) gebruikten soms de "Shinju" bondage om elkaar vast te binden en aldus, samengebonden, zelfmoord te plegen door zich te verdrinken. Dit ritueel staat zelfs bekend als de "Shinju zelfmoorden".
In Shibari termen is "Shinju" een torso harnas, dat wordt gebruikt om de borsten te accentueren en erotisch te stimuleren (de parels). Verbazingwekkend genoeg wordt een halter-topje voor vrouwen in Japan ook "Shinju" genoemd.
Bestaat er eigenlijk wel een erfenis?
Het antwoord op die vraag kan niet met zekerheid worden gegeven. Het zou kunnen, maar het gebrek aan feitelijke historische bronnen doet het tegendeel vermoeden. Ja, er bestaan de referenties die op gebruiken uit de 17e eeuw duiden. Maar dat is ook precies waar iedere poging tot verdere naspeuring ophoudt. Het is evident dat het heeft bestaan in de zeer mondaine, decadente, 17e eeuwse, hoge, Japanse kastes. Maar enig liniair verband met een krijgskunst valt niet aan te tonen.
Waarschijnlijk snijdt de volgende theorie meer hout. De meeste oude culturen op de wereld kennen verbanden tussen macht, soms spiritualiteit en mystiek, en erotiek. De "Hoofse Liefde", veel oudere Spartaanse, Keltische en Saksische rituelen en natuurlijk de Kama Sutra zijn daar goede voorbeelden van. En ja, in de meeste gevallen raakten wapens en krijgscultuur met elkaar verweven tot rituelen van hofmakerij en zelfs leefregels voor gelieven. Macht erotiseert! Dat is altijd al zo geweest. Er is geen reden om aan te nemen dat dat in Japan niet het geval zou zijn geweest.
Hedendaags Shibari
Moderne "Japanse bondage" foto's hebben gewoonlijk een heel andere oorsprong: pornografie. De meeste dateren uit de periode 1950 - 1980 en komen uit Japanse pornografische videos. Hun enige "raison d'etre" ligt in het feit dat de combinatie van naakte vrouwen en touw verkoopt. Die videos kunnen worden gezien als het Japanse antwoord op de opkomende Amerikaanse SM-porno industrie sinds de dertiger jaren (John Willie, Betty Page en anderen).
In die jaren verdienden veruit de meeste Nawashi hun brood met het aanleggen van de bondages voor dit soort films en sommigen doen dat nog steeds. Enkelen, zoals wijlen Osada Eikichi (ook wel bekend als "mister flying ropes") en de eveneens overleden Denki Akechi, ontwikkelden hun eigen sijl en manier van optreden.
Het aantal actieve Nawashi buiten Japan wordt geschat op minder dan 50. Vijf van hen wonen in Europa. In Japan is het aantal actieve Nawashi niet veel hoger.