Algemene informatie over BDSM
Antwoorden op je eerste vragen

Wat is "subspace" nu eigenlijk echt en wat is het niet?

"Subspace" !

Daarmee wordt de psychologische (mentale) en lichamelijke staat bedoeld die een onderdanige partner kan meemaken als gevolg van BDSM activiteit. "Subspace" is een vorm van trance.

Over "subspace" doen heel wat verhalen de ronde. Veruit de meesten daarvan slaan de plank geheel of grotendeels mis. Er is ook nogalwat verwarring over. Zo worden bijvoorbeeld "subspace" en orgasme regelmatig door elkaar gehaald.

We weten nog langs niet alles over "subspace". Dat komt omdat er weining - zeg maar rustig geen - gericht wetenschappelijk onderzoek naar is gedaan. Maar we weten wel heel veel. In elk geval genoeg om heel wat misverstanden uit de wereld te helpen.

Mannen en vrouwen

Er bestaat een groot verschil tussen de lichamelijke (vooral biochemische) reacties van mannen en vrouwen. "Subspace" is daardoor sterk verschillend bij mannen en bij vrouwen. Het meest belangrijke daarvan is dat "subspace" bij vrouwen over het algemeen veel langer aanhoudt. De oorzaak daarvan zit hem in het feit dat mannen - de meesten zeer regelmatig - zaadlozingen hebben. Die zaadlozing maakt een einde aan heel veel biochemische processen en dus ook aan "subspace". Bovendien werkt de vrouwelijke sexualiteit heel anders dan de mannelijke.

"Orgasme" of "subspace"

Vrij veel onderdanige vrouwen verwarren "orgasme" - en zelfs sterke sexuele opwinding - met "subspace". Wereldwijd onderzoek toont aan dat in de westelijke wereld minstens één op de drie vrouwen helaas nog altijd nooit een orgasme heeft gehad. Er is geen reden om te veronderstellen dat dit getal binnen de SM-wereld anders ligt. Anders gezegd: van elke drie onderdanige vrouwen weet er eentje niet wat een "orgasme" is.

Bovendien, er bestaan verschillende vormen van orgasmen (klaarkomen).

Een ding is zeker: klaarkomen tijdens "subspace" is biochemisch nauwelijks mogelijk. Dat komt, omdat de hormoonreactie tijdens subspace anders is dan tijdens een orgasme. In eenvoudige termen zit dat als volgt. In de beginfase gaan sexuele opwinding en "subspace" hand in hand. Halverwege dat proces echter maakt het lichaam een keuze: ofwel we gaan klaarkomen, ofwel we gaan in "subspace". Het een sluit het ander uit. Met andere woorden, wanneer een onderdanige "zo zalig is klaargekomen" dan is dat ook precies wat er gebeurd is. Maar niet meer dan dat. Er is helemaal niks mis met een orgasme, maar het is gewoon geen "subspace".

De fabeltjes

De "stadia van subspace", zoals je die regelmatig beschreven ziet op het Internet, bestaan niet. Dat verhaal is een aangepaste versie van de beschrijving van de stadia van het vrouwelijk orgasme. Iemand heeft ooit gedacht dat je dat wel leuk kon gebruiken, hier en daar wat omschrijvingen kon veranderen en dan een leuk verhaal had. Helaas slaat dat verhaal de plank volledig, maar dan ook volledig mis.

Wat er werkelijk aan de hand is dat "subspace" weliswaar een situatie is, die wordt opgebouwd, maar dat het helemaal niet zo'n netjes gereguleerd proces is. Vergelijk het met een stuwmeer waar steeds meer water in komt. Op een bepaald moment is het stuwmeer zo vol, dat de stuwdam breekt. Dan is er geen houden meer aan. Dat is precies, wat er tijdens de ontwikkeling van "subspace" gebeurt.

De weg naar "subspace" verloopt ook niet altijd precies hetzelfde en de impulsen kunnen per dag - en zelfs per uur - verschillen. Dat komt omdat je lichaam onderhevig is aan veel invloeden, die allemaal hun effect hebben op je hormoonhuishouding. Dat kan stress zijn, onrust, koorts of de uitwerking van drank, sigaretten, voeding, medicijnen of drugs bijvoorbeeld en bij vrouwen ook nog de maandelijkse cyclus, zwangerschap en eventueel de overgang.

Wat is "subspace" dan wel?

"Subspace" is een vorm van trance. Trance is een ander stadium van bewustzijn dan je "normale" stadium. Tijdens trance sluit je lichaam heel veel waarnemingen en impulsen uit en concentreert het zich slechts op één of enkele waarnemingen. Trance kun je op heel veel manieren bereiken. Bijvoorbeeld door heel lang achter elkaar te dansen. Of door honger (vasten is niet voor niets zo belangrijk in religies). Of door langdurige fysieke inspanning. Onderkoeling, drugs, hoge koorts, gebrek aan impulsen, uitdroging en SM-activeiten kunnen ook een trance veroorzaken. Net als overigens meditatie, duursport en langdurig één en dezelfde activiteit herhalen (bijvoorbeeld lang achtereen van je ene been op je andere springen).

Trance wordt bereikt als gevolg van hormoonreacties. Hormonen zijn stoffen in je lichaam die de berichtenstroom verzorgen ("trek die spier samen", "knipper met je ogen", dat soort dingen). Alles wat je lichaam doet of nalaat is het gevolg van het versturen of juist niet versturen van een meestal erg ingewikkelde cocktail van hormonen. Hormonen worden "uitgelezen" door receptoren en die receptoren zijn genetisch bepaald. Daarom is niet elke hormoonreactie bij iedereen hetzelfde.

Voor subspace is een groep hormonen belangrijk, die wordt aangeduid als "peptiden". De naam zegt het al - dat zijn "pepmiddelen". Drugs dus. Sterker nog, het zijn harddrugs, waarvan de meesten heel erg lijken op morfine en grotendeels dezelfde eigenschappen hebben. Ze worden door het lichaam zelf aangemaakt in hele kleine hoeveelheden. Maar laat je niets wijs maken: het zijn wel degelijk harddrugs en ze zijn ook in zekere mate verslavend. Denk maar eens aan al die mensen, die een adrenaline verslaving hebben en dus steeds weer op zoek zijn naar de "kick". (Over die kick gaan we het zo nog hebben). Voor wat betreft "subspace" is vooral de hormoongroep endorfines belangrijk.

Waar begint het?

Zowel "subspace" als sexuele opwinding beginnen met adrenaline. Eigenlijk is dat een onjuiste benaming, want de term adrenaline veronderstelt dat het om één hormoon gaat. Dat is onjuist, het zijn er twee: adrenaline (in biochemische termen "epinefrine") en noradrenaline ("norepinefrine"). Die tweeling wordt gelijktijdig aangemaakt, maar ze doen verschillende dingen. Adrenaline bijvoorbeeld zorgt er onder andere voor dat voedingsstoffen - vooral suikers - sneller worden opgenomen door de spieren. Noradrenaline is er onder meer verantwoordelijk voor dat je aderen het hart gaan helpen en mee gaan helpen pompen om zo voor sneller bloedtransport te zorgen.

De adrenaline tweeling is wat je het alarmsysteem van je lichaam zou kunnen noemen. Zodra er ook maar iets gebeurt dat afwijkt van wat op dat moment normaal is, gaat je lichaam adrenaline produceren. Dat gebeurt in duizendsten van seconden. Daardoor wordt je lichaam in een "hogere staat van paraatheid" gebracht. Gereed om te vechten, te vluchten, voor de aanstormende auto weg te springen of de discussie aan te gaan. Letterlijk in een oogwenk is je lichaam klaar voor wat dan ook. Je zintuigen nemen scherper waar, het transport van informatie gaat sneller, je spieren spannen zich, je hart gaat sneller en op volle sterkte pompen en spieren worden alvast volgepompt met wat er ook maar aan voedingsmiddelen beschikbaar is. Om maar een paar dingen te noemen. En in zekere zin draagt de adrenaline tweeling ook al vast een flinke voorraad aspirientjes aan. Het is namelijk ook nog een natuurlijke - door je eigen lichaam geproduceerde - pijnstiller.

De aanmaak van adrenaline geschiedt volgens het principe: eerst schieten, dan vragen stellen. Met andere woorden het lichaam begint al met de aanmaak van adrenaline vóórdat de hersenen de situatie hebben geanalyseerd. Dit, omdat het best eens zou kunnen zijn dat er in een reflex gereageerd moet worden. Immers, wanneer er een vrachtauto op je af komt stormen wil je niet dat je hersens zoiets hebben van "oh leuk, een vrachtwagen, wat zullen we daar nu eens aan gaan doen". Nee, je bent hopelijk al weggesprongen voordat je je bewust besefte dat er een vrachtwagen aankwam en dat is maar goed ook. Die reflex is grotendeels het gevolg van de produktie van adrenaline.

De "kick"

Terug naar "subspace".

De productie van adrenaline is al begonnen voordat jij ook maar bewust denkt dat je opgewonden begint te raken. Zodra de hersenen door beginnen te krijgen dat die plotselinge hoge dosis adrenaline niets te maken heeft met aanstormend gevaar of een bedreiging zijn er twee mogelijkheden. Ofwel het brein besluit dat het loos alarm is. De produktie stopt en we gaan weer door met waar we mee bezig waren. Blijft de "impuls", die verantwoordelijk was voor de adrenaline produktie echter bestaan en wordt die als "leuk, prettig of nuttig" ervaren, dan blijft de produktie van adrenaline doorgaan. In het geval van sexuele of vergelijkbare prettige opwinding simpelweg, omdat het eigenlijk wel lekker is.

De adrenaline tweeling geeft je een "kick". En die is lekker. Het is dezelfde "kick" die je krijgt van het slagen voor je examen, van bungyjumpen, van een duik in het zwembad als je het warm hebt. Zeg maar het "YES!" gevoel. Die voortgezette produktie van adrenaline duurt gemiddeld genomen ongeveer een half uur. Bij de een wat korter, bij de ander wat langer. En ..... bij mannen veel langer dan bij vrouwen.

Heel veel onderdanigen blijven hierin hangen!

Daar is helemaal niks mis mee. Maar .... het heeft helemaal niets met subspace te maken. Het is gewoon de adrenaline kick. Die is leuk, opwindend en zelfs in zekere mate verslavend. Van even een kwartiertje "spelen" raak je niet in "subspace". Daar krijg je wel een adrenaline kick van. Trouwens - even een zijsprong - wat vrij veel dominanten aanzien voor "domspace" is ook niks anders dan een geweldige adrenaline stoot.

Hiermee is meteen een duidelijk, goed herkenbaar en lichamelijk verschil aangetoond, in de manier waarop mensen SM beleven. Zij die voor de "kick" gaan reageren dus op de adrenaline. Nogmaals, dat is prima, maar het is lichamelijk (en geestelijk) heel iets anders dan waar we het hierna over gaan hebben.

Endorfines

De weg naar "subspace" is als een ladder. Je gaat sport voor sport verder.

Adrenaline is de eerste sport. De volgende brengt ons bij de volgende - veel grotere - groep hormonen: endorfines. Bij de beschrijving van het proces is het volgende belangrijk: dit is een verhaal over "subspace". In andere gevallen kunnen de hormonale reacties - hoewel vergelijkbaar - anders zijn.

Endorfines zijn peptiden. Een morfine-achtige groep van stoffen (er zijn tot nu toe 39 verschillende geindentificeerd) die de wetenschap nog niet zo lang kent. Hun bestaan werd pas in het midden van de zeventiger jaren van de vorige eeuw ontdekt en sinds 1975 worden ze endorfines genoemd. Ze staan in tamelijk onwetenschappelijke termen bekend als de "gevoelshormonen", omdat ze verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van stemmingen. Welke dan ook. Als je lacht, huilt, baalt, boos bent of juist heel blij ..... dat is allemaal het gevolg van endorfines. Ze worden in een onvoorstelbaar grote verscheidenheid aan cocktails geproduceerd en zijn, net als adrenaline, vaak ook een natuurlijke pijnstiller. In bepaalde samenstellingen zijn ze trouwens ook verantwoordelijk voor wagen- en luchtziekte en voor braken in het algemeen.

Voor de weg naar "subspace" is het volgende van belang: om te beginnen moet er eerst adrenaline geproduceerd worden, wil het tot de aanmaak van endorfines komen en de endorfines, die meewerken aan het ontstaan van subspace worden pas na meer dan een half uur geproduceerd. Binnen de hormoongroep "endorfines" bestaat een subgroep "enkefalines". Terwijl de meeste endorfines een invloed op de hersenen hebben, bemoeien die enkefalines zich vooral met het ruggemerg en dus het centrale zenuwstelsel. Voor het ontwikkelen van "subspace" is beide noodzakelijk.

Hormonen hebben bijna allemaal een chemisch onvolmaakte voorloper. Zeg maar een soort voorbode. Omiwlle van de duidelijkheid - en om het verhaal niet ontstellend lang te maken - slaan we die tussenstapjes maar even over.

Voor het volledig verklaren van "subspace" is er helaas nog heel veel onbekend. Teveel om precies te kunnen aangeven wat er gebeurt. Maar één ding is erg belangrijk. Heel recent onderzoek heeft aangetoond dat er twee manieren zijn, waarop endorfines in het lichaam worden losgelaten: de rustige, gecontroleerde manier via klieren en zenuwbanen EN in de vorm van kleine, ongecontroleerde 'fonteintjes". Dat zijn een soort mini-vulkaantjes van endorfines die letterlijk uit de hersenschors spuiten. Ze zijn zelfs gefotografeerd en gefilmd. Wat deze fonteintjes nu precies doen en waarom ze ontstaan is iets, waar de wetenschap nog niet achter is. Maar wat we wel weten is dat juist die fonteintjes ontstaan op het moment, dat er lichamelijke en gevoelsmatige reacties ontstaan van het soort, dat we in SM-termen "subspace" noemen.

Inmiddels weten we dat zulke fonteintjes bijvoorbeeld ontstaan bij jonge kinderen, die - een verschijnsel dat iedere ouder kent - plotseling gefascineerd kunnen raken door kleuren of vormen en daar heel lang naar kunnen kijken, zonder verder iets te doen. Ze zijn dan simpelweg de sensatie van de kleur of de vorm aan het ervaren. Dat is ook precies de reden waarom een hert of een konijn middenop de weg kan blijven zitten kijken naar de aanstormende koplampen. Dat is geen angst, maar simpelweg een fascinatie die elke andere impuls - en ook heel veel logische reacties - uitsluit. Iets soortgelijks vindt plaats onder invloed van bepaalde drugs. De meest bekende verschijningsvorm van dat verschijnsel zijn de LSD-trips uit de hippie-tijd.

Gaan we linksaf, of gaan we rechtaf?

Hier nu bereiken we het cruciale kruispunt. Is de endorfineproduktie eenmaal goed op gang dan komt de vraag: gaan we nu "subben" of gaan we klaarkomen? Het een sluit het ander namelijk uit. Hoewel we nog niet weten hoe en waarom, KAN het bijna niet anders of deze keuze is genetisch bepaald. Teneinde de weg naar klaarkomen in te slaan, is het nu belangrijk dat een daarvoor cruciale groep van geheel andere hormonen wordt aangemaakt. Die staat bekend als GnNR (een voorbereidende groep hormonen die uiteindelijk zorg draagt voor de aanmaak van "genadotropine" en dat zorgt ervoor dat verder de hormonoale weg naar een orgasme wordt afgelopen). Essentieel is dat op het moment dat het lichaam besluit GnRH aan te gaan maken, de produktie van endorfines verder stopt en er dus ook geen "fonteintjes" ontstaan.

Onder invloed van de intussen geproduceerde endorfine cocktails zullen zonder twijfel hele sterke gevoelens zijn ontstaan: geborgenheid, genegenheid, veiligheid, liefde. Die gevoelens zijn namelijk OOK nodig om een orgasme te bewerkstelligen. Echter: ze hebben niets met "subspace" van doen. Ze kunnen er wel een voorbode van zijn - een stapje op de ladder.

Hier is het volgende, duidelijk herkenbare en precies af te bakenen verschil in SM-beleving. Er is helemaal niets mis met een orgasme. Integendeel zelfs. Maar het is GEEN SUBSPACE. Het is belangrijk om die verschillen te onderkenen, want de behoeftes van mensen zijn simpelweg anders, evenals de beleving.

Hallucinatie, trance en een ander bewustzijn

Nu ontstaat het fundamentele verschil in beleving EN in uitingsvorm. Indien het lichaam niet besluit de weg naar een orgasme af te lopen, wordt de wereld serieus anders. Nu namelijk krijgen we te maken met het konijntje en de koplampen.

Blijft de endorfine produktie doorgaan - let wel, we weten nog steeds niet precies waarom - dan ontstaat trance en ook een lichte vorm van hallucinatie. Dat is "subspace"!

Of iemand in "subspace" is geraakt is goed te herkennen. Iemand in "subspace" is bijvoorbeeld niet meer in staat om een auto te besturen. Zelfs geen fiets. Zo iemand lijkt aan de buitenkant vaak heel erg apatisch, afwezig, vaak traag in reacties, ongeinteresseerd en is er - simpel gezegd - "niet helemaal bij". Dat is niet hetzelfde als het slaperige, dromerige, aangename gevoel van warmte en geborgenheid na bijvoorbeeld een orgasme. Iemand die in "subspace" is geraakt is in "trance" en daarmee geestelijk gezien tijdelijk niet meer op deze wereld.

Subspace is in zekere zin gevaarlijk. Mensen in "subspace" nemen de wereld om zich heen tijdelijk anders waar. Ze zien een stoplicht bijvoorbeeld als leuke, fascinerende kleurtjes, maat NIET als een waarschuwingssignaal. Ze zien een auto als een prachtig ontwerp, met draaiende wielen maar NIET als iets waardoor ze aangereden zouden kunnen worden. Zou je op zo'n moment de keel van een onderdanige doorsnijden, dan zouden ze de ervaring waarschijnlijk heel fascinerend vinden en die heel graag willen ondergaan, maar ze zien dat NIET als een levensbedreigende situatie.

Wie in "subspace" is, is onder invloed van drugs!

Mensen die weleens om medische redenen een hoge dosis morfine hebben gekregen, weten dat de wereld daar heel prettig van wordt. Alles is mooi, warm, zacht, aangenaam, fascinerend en pijn, ongemak en angst bestaan niet meer. Endorfines zijn een vorm van morfine en hun effect is precies hetzelfde!

Iemand in "subspace" is niet toerekeningsvatbaar en kan een gevaar voor zichzelf vormen!

"Subspace" kan lang duren, varierend van enkele uren tot enkele dagen. Gedurende die tijd zijn allerlei reflexen uitgeschakeld (dat is een gevolg van de hierboven beschreven enkefalines die een roes-achtige invloed hebben op het centrale zenuwstelsel) en heel veel van de normale logica functioneert niet meer of in elk geval heel anders. In "subspace" kun je geen logische, verantwoorde beslissingen nemen en voor velen is het vaak de vraag of ze eigenlijk wel in staat zijn om te werken.

Alles wat geldt voor mensen die dronken zijn, onder invloed van drugs of zware medicijnen geldt ook voor mensen in "subspace".

"Subspace" is een roes en voor buitenstaander heel gemakkelijk te herkennen. Pupillen zijn wijder, reacties zijn veel trager, onlogisch of blijven zelfs uit. De onderdanige is geheel in zijn of haar eigen wereld. Eten of drinken is vaak niet meer belangrijk, woorden van anderen dringen niet door, zelf hebben ze moeite de juiste woorden te vinden en het kan zelfs gebeuren dat onderdanigen in subspace domweg ophouden met ademhalen. Iemand in subspace lijkt sterk op iemand onder invloed van drugs. De trance is voor hen datgene, dat belangrijk is. Van bijvoorbeeld sexuele opwinding is geen sprake.

Voor iemand in "subspace" is een huis geen huis, maar een heel erg knap opgestapelde verzameling stenen. Dat je daar ook in kunt wonen speelt geen enkele rol. Straatverlichting is mooi, kleurig en het is heel knap dat die lantarenpalen allemaal zo netjes op gelijke afstand staan. Maar dat ze ook functioneel zijn is niet aan de orde. Mensen in "subspace" ervaren vormen, kleuren, geluiden en geuren als individuele, onsamenhangende sensaties die geen doel, functie of verband hebben. Ze zijn er gewoon. Wie dit gevoel niet kent, heeft nooit subspace meegemaakt. Alweer, dat is prima, maar het is echt heel, heel erg anders.

Samenvattend:

Er bestaan geen verschillende stadia van "subspace". Er bestaan wel verschillende vormen van SM beleving, die grotendeel biochemisch bepaald zijn.

Een orgasme en "subspace" zijn twee verschillende, en biochemisch oncombineerbare, dingen.

Het is belangrijk om de verschillende vormen van (biochemische) beleving te herkennen, omdat de behoeften en de ervaringen volkomen verschillend zijn - niet omdat het een beter zou zijn dan het ander.

"Subspace" is een vorm van trance en moet ook als zodamig tegemoet worden getreden. "Subspace" is niet zonder risico's.

Powerotics BDSM kennis centrum